Medicatie
 

Stoppen met antidepressiva: ervaringen van gebruikers

drs. E.C.G. van Geffen, C. Fleers, O.J.A. van Vemde, drs. J.A.E. Kok en dr. J.G. Hugtenburg september 2003, 20 blz. PUG/03-2, ISBN 90-74772-65-X 

Klik hier: PDF downloaden

De Wetenschapswinkel Geneesmiddelen heeft op verzoek van de Cliëntenbond in de GGZ en Stichting Vrouwen en Medicijngebruik een onderzoek verricht om meer inzicht te krijgen in de ervaringen van mensen die stoppen met het gebruik van antidepressiva. Het plotseling stoppen van het gebruik van antidepressiva kan onttrekkingsverschijnselen veroorzaken. Deze verschijnselen zijn meestal niet ernstig en verdwijnen binnen twee weken. Toch kan het voor de gebruiker van een antidepressivum zeer nadelig zijn om niet te weten dat onttrekkingsverschijnselen kunnen optreden. Mensen kunnen onnodig ongerust zijn, de onttrekkingsverschijnselen verwarren met de terugkeer van de depressie en zo onnodig opnieuw starten met het antidepressivum. Ook kan het niet herkennen van de onttrekkingsverschijnselen onnodig medisch handelen met zich mee brengen.

Methode In december 2002 en januari 2003 is een vragenlijst-onderzoek uitgevoerd onder mensen die gestopt zijn met hun antidepressivum. Hiervoor zijn twee-en-negentig mensen via hun apotheek benaderd en hebben een vragenlijst toegestuurd gekregen. Tachtig mensen hebben uiteindelijk de vragenlijst ingevuld en teruggestuurd. Daarnaast zijn twintig huisartsen en twintig apothekers gevraagd een vragenlijst in te vullen over hun ervaringen met het stoppen van antidepressiva. Hieraan hebben zeven huisartsen en acht apothekers meegewerkt.

Resultaten Ruim de helft van de gebruikers van antidepressiva die stoppen hebben last van onttrekkingsverschijnselen. Deze onttrekkingsverschijnselen hebben ook invloed op de dagelijkse activiteiten, het werk en de contacten met anderen: de helft van de respondenten had hierdoor problemen. Nervositeit en angst, prikkelbaarheid, huilen en huilerigheid en duizeligheid zijn de meest voorkomende verschijnselen. Slaapproblemen, duizeligheid, concentratiestoornissen, hoofdpijn, misselijkheid en braken zijn de verschijnselen die als meest vervelend worden ervaren. Het stoppen met het antidepressivum gebeurt ook niet optimaal. Veel gebruikers stoppen ineens of met een zelfgemaakt afbouwschema zonder begeleiding. Minder dan de helft van de respondenten weet dat na het stoppen van het antidepressivum onttrekkingsverschijnselen kunnen optreden. Deze informatie was verstrekt door de huisarts. De helft van de respondenten is ontevreden over de verkregen informatie over onttrekkingsverschijnselen. Ervaringen van patiënt, arts en apotheker komen echter niet overeen: alle huisartsen en de helft van de apothekers zeggen informatie te verstrekken over onttrekkingsverschijnselen. Ook hoort de helft van de huisartsen en apothekers geen klachten van patiënten die stoppen met het gebruik van een antidepressivum.

Conclusies - Gebruikers van antidepressiva hebben veel last van onttrekkingsverschijnselen wanneer ze stoppen met hun antidepressivum. Deze onttrekkingsverschijnselen leiden tot problemen in het dagelijks leven. - Stoppen met het antidepressivum gebeurt niet optimaal. Veel gebruikers stoppen ineens of stoppen zonder begeleiding. Hierdoor kunnen zij onnodig veel last krijgen van onttrekkingsverschijnselen. - Veel gebruikers weten niet dat stoppen met antidepressiva onttrekkingsverschijnselen kan veroorzaken. Ze zijn dan ook ontevreden over de informatie die ze hierover hebben ontvangen.

Aanbevelingen - Voorlichting over het stoppen met antidepressiva én de begeleiding bij het stoppen, door huisarts en apotheker, moeten verbeteren. - Er is een belangrijke taak weggelegd voor de apotheker. Apothekers kunnen patiënten informeren over het juiste gebruik, de eventuele bijwerkingen, onttrekkingsverschijnselen én hoe te stoppen. - Wanneer er goede afspraken tusen huisarts en apotheker gemaakt kunnen worden, kunnen apothekers gebruikers van antidepressiva ook begeleiden bij het stoppen en hen mogelijk ook zelf benaderen om te stoppen. - De ontwikkeling van een farmaceutisch patiëntenzorg-programma kan de huisarts en apotheker helpen de voorlichting en begeleiding bij stoppen van antidepressiva te verbeteren.