Depressies en/of angst

Voor mensen met angst of een angststoornis, is het erg lastig om te beschrijven wat er daadwerkelijk gebeurt met hen.  Als  ze naar een arts of hulpverlener gaan, is het moeilijk om hun volledige ervaring(en) te verwoorden. Als mensen paniekaanvallen hebben of dissociatieve symptomen, wordt het nog lastiger uit te leggen aan een arts. Dissociatie is een verdedigingsreactie op  stress dat kan samengaan met verlies van geheugen en een gevoel van buiten jezelf en de omgeving te staan. Hoe brengt je aan een ander je ervaringen over? Uiteraard is het heel moeilijk voor iemand -die nog nooit een angststoornis heeft meegemaakt- om de volledige impact van een angststoornis te begrijpen.

"Oh, angst. We zijn allemaal angstig soms. Wat is het probleem?"

Voor de arts is het moeilijk om echt tot in het diepst van wat er gebeurt door te dringen, het echt te begrijpen. De fysieke symptomen zijn één aspect, maar de emotionele en psychologische gevolgen van angst gaan meestal heel diep. De diagnose van depressie en angst kan llangs dezelfde lijn lopen. Maar wat is de overeenkomst of het verschil tussen angst en depressie?

Wat is het verschil
Is de diagnose"angst" en "depressie" duidelijk te onderscheiden? Mensen die ervaring hebben met een angststoornis, ervaren vaak een depressie als een secundaire aandoening. Als je paniekaanvallen hebt, kunnen de enorme fysieke en emotionele gevolgen van deze ervaring ervoor zorgen dat je een depressie ontwikkelt. Ongeveer de helft van de mensen met een angststoornis meldden dat ze ook een depressie ervaren als gevolg van de angststoornis. Dit sluit aan bij het diagnosehandboek DSM-IV. Hierin staat dat depressies veroorzaakt kunnen worden door angststoornissen. 

De andere kant van de medaille is dat mensen die ernstig depressief zijn, angstig (kunnen) zijn. Depressie kan allerlei ervaringen met zich meebrengen die vervolgens weer angst oproepen. Weer anderen geloven dat de aandoeningen gescheiden zijn, maar overlappen. Dus als iemand naar een arts gaat met symptomen van depressie en angst, wat is dan de diagnose? Als er sprake is van een zogenaamde gegeneraliseerde angststoornis wordt het lastig. Als er sprake is van angst en depressie, kan de arts een depressie constateren. De oorzaak van de aandoening kan de angst zijn, maar het is dan de secundaire aandoening (depressie) die wordt behandeld. Mensen die een ernstige depressie meemaken, kunnen ook paniekaanvallen krijgen. Vervolgens kan de de diagnose paniekstoornis of angststoornis gesteld worden. Op allerlei manieren kan er verwarring ontstaan tussen angst en depressie en vervolgens over de behandeling van de aandoening. Wat zijn de bepalende symptomen van angst en depressie? De onderstaande tabellen geven inzicht in de verschillen en de gelijkenissen.

 

Angst & Angststoornis

Depressie

Gevoel van angst, vrees en overmatige angst

Gevoel van leegte, diep verdriet of ellende, verlies van hoop

Fysieke gevoelens van agitatie, spierspanning en symptomen van angst bijvoorbeeld hartklachten, misselijkheid, dissociatie, diarree, ademhalingsproblemen, enz.

Vertraging van de fysieke beweging en een gebrek aan fysieke energie

Algemene gevoel van gespannenheid en stijfheid

Fysieke lichaamszwakte

Kan te maken hebben met perfectionisme, is bezorgd over de resultaten van de activiteiten (dit kan leiden tot slechte prestaties)

Verlies van interesse en ambitie (kan leiden tot slechte prestaties)

Kan bang voor de dood, maar niet gericht op suïcide (zelfmoordgedachten komen alleen depressie secundaire diganose is)

Suïcidale gedachten in een diepe depressie

 

Vermoeidheid - in verband met de overweldigende ervaring van de angst en vrees. Slaapgebrek.

Vermoeidheid - gerelateerd aan de energiedaling in verband met depressieve stemming

Moeite met concentreren

Moeite met concentreren - in verband met energiedaling, vertraging van de geest

Moeite met slapen - gerelateerd aan gedachten, symptomen, angst, nachtelijke paniekaanvallen

Moeite met slapen

Hoofdpijn, spierspanning en pijn

Hoofdpijn, spierspanning en pijn

Verlies van eetlust (of te veel eten)

Verlies van eetlust (soms te veel eten)

Verlies van libido of seksueel genot

Verlies van libido of seksueel genot

Verlies van interesse / plezier in normale activiteiten - gerelateerd aan constante behoefte om de symptomen van de angst uit de weg te gaan

Verlies van interesse / plezier in normale activiteiten - in verband met verlies van fysieke / emotionele / cognitieve energie

Aanzienlijk gewichtsverlies of gewichtstoename

Aanzienlijk gewichtsverlies of gewichtstoename

Gevoelens van overdadige of ongepaste schuld - gerelateerd aan strijd om de angststoornis te overwinnen;  schuldgevoelens over hoe het de omgeving beinvloedt

Gevoelens van overdadige of ongepaste schuld

Daling in zelfvertrouwen en gevoel van zelfvertrouwen - te wijten aan de gevolgen van angststoornis

Daling van de eigenwaarde en het gevoel van zelfvertrouwen

Gevoelens van minderwaardigheid, schuld, zelfverwijt

Gevoelens van minderwaardigheid, schuld, zelfverwijt

Kijkend naar de bovenstaande lijst, kunt u zien waarom het moeilijk kan zijn voor een arts, om de oorzaak van de psychische klachten vast te stellen. Als een arts geconfronteerd wordt met klachten op het gebied van vermoeidheid, verlies van eetlust en verlies van gevoel, niet kunnen slapen, constante hoofdpijn, niet kunnen concentreren, dan is het lastig om te ontdekken wat de primaire oorzaak hiervan is. Het kan zowel om angst als depressie gaan.

De diagnose depressie, en de daaropvolgende behandeling, kan helpen de depressieve klachten te bestrijden, maar zal niets aan het onderliggende probleem oplossen – als dat de angst of angststoornis is. De depressie zal terugkeren -keer-op-keer - omdat de oorzaak van de klachten niet is aangepakt.

Het handboek DSM-IV zegt het volgende over de symptomen van een depressieve stoornis:
"Personen met een depressieve episode kennen bedroefdheid, prikkelbaarheid, piekeren, voortdurende piekeren, obsessieve overpeinzingen, angst, fobieën, overmatige zorg over lichamelijke gezondheid en pijnklachten. "  De bovenstaande beschrijving is bijna identiek aan een angststoornis. Hoeveel mensen met een angststoornis zijn gediagnosticeerd als depressief?

De overlap tussen angst en depressie is nog meer verwarrend wanneer we kijken naar een belangrijk diagnostisch hulpmiddel, de Hamilton Rating Scale for Depression (Hamilton, 1967). Dit instrument, nog steeds de meest gebruikte op het gebied van depressie, bevat veel vragen over angst. Veel mensen die angst als de primaire oorzaak voor hun klachten hebben, in plaats van depressie, zullen zich identificeren met klachten die in deze vragenlijst gehanteerd worden.  Ongeveer de helft van de mensen met een angststoornis ervaart een depressie als een secundaire aandoening. Ze zijn het er in het algemeen over eens dat de depressie het gevolg is van de ervaren angststoornis.