Sint-janskruid FAQ - veelgestelde vragen en antwoorden over het St. Janskruid als middel voor lichte en matige depressieve klachten.
Is de dosering van sint-janskruid afhankelijk van je
lichaamsgewicht?
Voor de sint-janskruid middelen waarvan de effectiviteit bewezen is in
klinische studies, geldt dat deze niet afhankelijk zijn van je
lichaamsgewicht. In verschillende onderzoeken is de geadviseerde dosering
van deze producten effectief gebleken bij mensen zonder dat de dosering per
individu werd aangepast aan het gewicht.
Wat is de juiste dosering van sint-janskruid?
De dosering van sint-janskruid kan per product verschillen, het is onder
andere afhankelijk van het soort product en de sterkte van het product.
Raadpleeg voor gebruik daarom de gebruiksaanwijzing of bijsluiter van
het sint-janskruidmiddel.
NB. De meeste “serieuze”sint-janskruid extracten hanteren een totaal
dosering van 600 tot 900 mg per dag.
Hoe zit het met alcoholgebruik en sint-janskruid?
Voor zover bekend kan sint-janskruid gecombineerd worden met alcohol zonder
nadelige consequenties. Algemeen is het raadzaam om voorzichtig om te gaan
met alcohol tijdens depressieve periodes. Op korte termijn lijkt alcohol de
depressieve gevoelens te onderdrukken; de gevoelens worden afgevlakt of
verdoofd zonder dat de oorzaak van de klachten wordt aangepakt. Op lange
termijn kan alcohol de depressieve gevoelens versterken.
Kun je het beste advies vragen aan je huisarts of aan de
apotheker ivm gebruik St. Janskruid?
Dat hangt van je vragen af. Een huisarts heeft meer kennis over depressie,
depressieve klachten en hoe daar mee om te gaan. Daarnaast kan de
(huis-)arts ook informatie geven over eventuele interacties. De apotheek is
met name geschikt voor vragen over eventuele interacties van sint-janskruid
met andere geneesmiddelen.
Is sint-janskruid net zo effectief als een regulier
antidepressivum?
De effectiviteit van een paar sint-janskruidextracten is vergeleken met een
regulier antidepressivum. In deze studies bleken deze extracten net zo
effectief als het reguliere antidepressivum. Niet alle
sint-janskruidproducten hebben dezelfde kwaliteit als de
sint-janskruidextracten gebruikt in de studies. Deze resultaten gelden
daarom niet voor alle sint-janskruidproducten op de markt.
Is er verschil in de sint-janskruid producten op de markt?
Er kunnen veel verschillen zijn tussen de producten, dit hangt van het
product af.
Extracten kunnen verschillen in kwaliteit, het ene heeft wel een constante
kwaliteit terwijl dit voor het andere extract niet geldt. In het geval van
een niet constante kwaliteit geldt dat de samenstelling van de ene tablet
anders kan zijn dan een andere tablet van hetzelfde merk. Een verschil in
inhoudsstoffen van het ene en het andere extract, betekent dat de
effectiviteit van beide producten niet vergelijkbaar is . Doordat niet alle
sint-janskruidextracten een vergelijkbare samenstelling hebben is het niet
juist om te veronderstellen dat de effectiviteit die voor een extract is
aangetoond automatisch ook geldt voor het andere extract. In Nederland zijn
er sint-janskruidextracten op de markt waarvan de effectiviteit bij
depressie in klinische studies is bewezen.
Wat is een kwalitatief goed sint-janskruidproduct?
Een kwalitatief goed product is een product waarvan het extract een
constante kwaliteit heeft, waardoor de tabletten allemaal dezelfde
effectiviteit hebben. Daarbij dient de effectiviteit van het extract in
klinisch onderzoek te zijn bewezen.
Wat houdt een gestandaardiseerd plantenextract in?
Als een plantenextract gestandaardiseerd is betekent dat dat het
plantenextract op een dusdanige manier geproduceerd wordt dat het extract
bepaalde stoffen (de zgn “merkerstoffen”) altijd in dezelfde hoeveelheden
(binnen een range) bevat. Door te standaardiseren op dergelijke
inhoudstoffen wordt er een constante kwaliteit van het extract verkregen.
Dergelijke merkerstoffen kunnen bijvoorbeeld stoffen zijn waarvan bekend is
dat zij een bijdrage leveren aan de klinische effectiviteit van het extract,
zoals hyperforine.
Wat is het voordeel van sint-janskruidextract in een tablet?
Bij een sint-janskruidproduct in tabletvorm kun je de sint-janskruid inname
nauwkeuriger doseren. Bevat de tablet een gestandaardiseerd extract dan weet
je zeker dat je elke dag dezelfde hoeveelheid binnen krijgt.
Hoe werkt sint-janskruid?
Informatieoverdracht tussen zenuwcellen in de hersenen is nodig voor het
goed functioneren van het lichaam. Deze informatieoverdracht gebeurt door
middel van boodschapperstoffen, de zogenaamde neurotransmitters. Aangenomen
wordt dat een verstoring van het natuurlijke evenwicht van bepaalde
neurotransmitters depressieve klachten kan veroorzaken. Uit onderzoek is
gebleken dat sint-janskruidextract zorgt voor de remming van de heropname
van onder ander de volgende neurotransmitters: serotonine, noradrenaline,
dopamine.
Kan sint-janskruid ook bij angststoornissen gebruikt worden?
De effectiviteit van sint-janskruid bij angststoornissen is nog niet
duidelijk bewezen in klinische studies.
Hoe lang moet je sint-janskruid gebruiken voordat je kunt
stoppen?
Algemeen neemt men aan dat het goed is om het nog enige tijd door te
gebruiken nadat de klachten verdwenen zijn. De exacte duur verschilt per
persoon. Dit hangt af van bijvoorbeeld de ernst van je klachten en je
eventuele voorgeschiedenis. De kans op een snelle terugval kan groter zijn
als er sprake is geweest van eerdere depressieve perioden.
Voor reguliere antidepressiva wordt er door huisartsen uitgegaan van een
periode tot 6 maanden na het verdwijnen van de depressie.
Wanneer kan je effect verwachten van een
sint-janskruidextract?
Afhankelijk van de samenstelling van het extract kunnende eerste effecten na
2-3 weken optreden. Het kan 4-6 weken duren voordat er een duidelijke
verbetering van de symptomen optreedt. Indien er na deze periode geen
duidelijke verbetering is opgetreden, heeft verder behandelen geen zin.
Moet je het sint-janskruid gebruik afbouwen?
Het gebruik van een sint-janskruidextract hoeft niet afgebouwd te worden.
Wel kan het goed zijn voor je eigen zelfvertrouwen om er geleidelijk mee te
stoppen, bijvoorbeeld als de angst voor een terugval groot is.
Waarom zijn Hyperiplant en Laif 900 alleen bij de apotheek verkrijgbaar?
Het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) beoordeelt en
bewaakt de werkzaamheid, risico's en kwaliteit van geneesmiddelen voor
mens en dier. Ook beoordeelt het CBG de veiligheid van nieuwe
voedingsmiddelen voor de mens. Hyperiplant en Laif 900 zijn als eerste
kruidengeneesmiddelen op basis van een extract van Hypericum perforatum
(Sint Janskruid), door het CBG geregistreerd voor gebruik bij milde tot
matige depressieve klachten.
Hyperiplant en Laif 900 hebben in Nederland een zgn. U.A. status gekregen. Dat
betekent dat het middel zonder recept verkrijgbaar is maar wel Uitsluitend
bij de Apotheek. De UA-status verplicht de apotheek de cliënt te informeren,
te begeleiden en de geneesmiddelenbewaking uit te voeren. De niet als
geneesmiddel geregistreerde sint-janskruidproducten zijn
gezondheidsproducten die vrij verkrijgbaar zijn bij apotheek en drogist.
Overigens geldt voor deze producten ook dat zij interacties kunnen geven.
Lees daarom voor gebruik de bijsluiter of raadpleeg de apotheker.
Waarom schrijft de (huis-)arts zelden sint-janskruid voor?
De houding van de (huis-)arts ten opzichte van sint-janskruid verschilt per
arts. Artsen kunnen wanttrouwend zijn ten opzichte van het middel omdat zij
menen dat de effectiviteit niet is bewezen of omdat zij de mogelijke
interacties onvoldoende kunnen inschatten. Over het algemeen zijn artsen
positief over het gebruik van sint-janskruid als:
1) hun patiënt er zelf om vraagt,
2) er een sint-janskruidproduct gebruikt wordt waarvan de effectiviteit
bewezen is, zoals een als geneesmiddel geregistreerd sint-janskruidproduct,
en
3) er een (verplichte) interactiecontrole plaatsvindt, zoals voor de
sint-janskruidproducten met een UA-status (alleen verkrijgbaar bij de
(internet-)apotheek).
Kan sint-janskruid gelijktijdige gebruikt worden met
anticonceptie?
Bij gelijktijdig gebruik van een sint-janskruidextract en de orale
anticonceptiepil, kan er sprake zijn van een verminderde bescherming tegen
zwangerschap. Dit is gebaseerd op meldingen van doorbraakbloedingen en zeer
incidenteel van gevallen van zwangerschap. Het is daarom raadzaam
aanvullende maatregelen te nemen bij geslachtsgemeenschap en bijvoorbeeld
een condoom te gebruiken.
In het geval van een (hormoonhoudend) spiraaltje, is er op
basis van de locale hormonale werking en de mechanische werking van het
spiraaltje geen interactie te verwachten met sint-janskruidextracten. Er is
geen specifiek onderzoek naar gedaan, maar op basis van beschikbare gegevens
over het werkingsmechanisme van de spiraaltjes kan deze conclusie getrokken
worden. Tot nu toe is er dan ook geen zwangerschap gerapporteerd als gevolg
van interactie tussen sint-janskruid en Mirena.
Kan sint-janskruid gelijktijdig gebruikt worden met seroxat (paroxetine)?
Gelijktijdig gebruik wordt afgeraden vanwege de kans op het ontstaan van het
serotonine syndroom. Sint-janskruidextracten kunnen de werking van
geneesmiddelen tegen depressiviteit van het SSRI-type beïnvloeden. Enkele
voorbeelden hiervan zijn paroxetine, sertraline en nefazodon. Voorbeelden
van symptomen van het serotonine syndroom zijn onder andere misselijkheid,
braken, verwardheid, rusteloosheid, angst of beven.
Hoe switch je van sint-janskruid naar een synthetisch
antidepressivum?
Omdat sint-janskruidextracten de werking van SSRI’s kunnen beïnvloeden,
dient het sint-janskruidproduct eerst gestopt te worden alvorens er
overgegaan wordt naar een SSRI.
Net als bij het switchen van het ene antidepressivum naar het andere
antidepressivum moet hierbij rekening gehouden worden met de halfwaardetijd
van het sint-janskruidextract dat men gebruikt. Stoppen met een middel
betekent namelijk niet dat de actieve stoffen ook direct uit het lichaam
zijn verdwenen. Aangezien de inhoudstoffen van de verschillende
sint-janskruidextracten kunnen verschillen kan de halfwaardetijd per merk
verschillend zijn. Raadpleeg hiervoor de producent van het
sint-janskruidmerk dat je gebruikt. Voor Hyperiplant en Laif 900 geldt dat na een week de actieve stoffen
uit het lichaam zijn verdwenen.
Hoe switch je van een synthetisch antidepressivum naar een
sint-janskruid product?
Het is belangrijk om een dergelijke switch in overleg met je behandelend
arts te doen. Hij/zij kan informatie geven over de juiste manier van
afbouwen van het synthetische antidepressivum dat je gebruikt en ook over de
periode die overbrugd moet worden tussen het afbouwen van het
antidepressivum voordat er met een sint-janskruidproduct begonnen kan
worden.
Heeft sint-janskruid invloed op de vruchtbaarheid? Wordt de
kans op kinderen met een aangeboren afwijking groter?
Zowel uit dierexperimenteel onderzoek als uit de literatuur is niet bekend
dat sint-janskruidextract schadelijke invloeden zou hebben op de
vruchtbaarheid, de voorplanting, de zwangerschap, de foetus en/of
nakomelingen.
Kan sint-janskruid gebruikt worden gedurende de periode van
borstvoeding?
Over het gebruik van sint-janskruidextracten tijdens borstvoeding bestaan
onvoldoende gegevens. Het geven van borstvoeding wordt daarom afgeraden. Uit
onderzoek met een sint-janskruidextract is gebleken dat hyperforine in lage
concentraties terug te vinden is in de moedermelk.
Kan sint-janskruid gebruikt worden tijdens de zwangerschap?
Over het gebruik van sint-janskruidextracten tijdens de zwangerschap bij de
mens bestaan onvoldoende gegevens om de mogelijke schadelijkheid te kunnen
beoordelen. Het gebruik wordt daarom afgeraden.
Heeft sint-janskruid met veel geneesmiddelen interacties?
Net als synthetische antidepressiva heeft sint-janskruid met verschillende
geneesmiddelen interacties. Bij een UA-geregistreerd* sint-janskruidextract
dat wordt hier door de apotheek standaard op gecontroleerd met als doel een
veilig gebruik te garanderen.
Sint-janskruidextracten versterken de werking van het leverenzym cytochroom
P450 (m.n. het enzym CYP 3A4) en van de P-glycoproteinepomp. Hierdoor wordt
de afbraak van een aantal andere geneesmiddelen versneld, waardoor de
werking van deze geneesmiddelen kan afnemen.
Waargenomen is dat geneesmiddelen met sint-janskruidextract de werking van de volgende geneesmiddelen kunnen verminderen:
- antidepressiva zoals nortriptyline en amitriptyline;
- benzodiazepinen toegepast als hypnotica zoals midazolam;
- diverse triptanen voor neurologische aandoeningen;
- remmers van het immuunsysteem bijvoorbeeld bij orgaantransplantaties en auto-
immuunziekten: ciclosporine, tacrolimus;
- antistollingsmiddelen van het coumarinetype, zoals acenocoumarol en fenprocoumon;
- anti-epileptica: fenobarbital, fenytoïne en carbamazepine;
- luchtwegverwijders: theofylline;
- hartglycosiden bij hartfalen en hartritmestoornissen: digoxine;
- remmers van het HIV-virus: dit geldt voor zowel de protease remmers, zoals bijvoorbeeld
indinavir, als voor non-nucleotide reverse transcriptase remmers zoals efavirenz en nevirapine;.
- simvastatine;
- oncolytica zoals imatinib en irinotecan;
Sint-janskruidextract kan ook de werking van
geneesmiddelen tegen depressiviteit van het SSRI-type beïnvloeden. Enkele
voorbeelden hiervan zijn paroxetine, sertraline en nefazodon.
Gelijktijdig gebruik wordt afgeraden, vanwege een mogelijk ontstaan van het
serotoninesyndroom.
Bij gelijktijdig gebruik van sint-janskruidextract en de orale anticonceptiepil, kan er sprake zijn van een verminderde bescherming tegen zwangerschap. Dit is gebaseerd op meldingen van doorbraakbloedingen en zeer incidenteel van gevallen van zwangerschap. Het is daarom raadzaam aanvullende maatregelen te nemen bij geslachtsgemeenschap en bijvoorbeeld een condoom te gebruiken.
*UA-registratie houdt in dat het Uitsluitend bij de Apotheek verkrijgbaar is. De UA-status verplicht de apotheek de cliënt te informeren, te begeleiden en de geneesmiddelenbewaking uit te voeren.
Welke bijwerkingen kunnen tijdens het gebruik van
sint-janskruid optreden?
Fotosensibilisatie kan optreden, in het bijzonder bij personen met een
gevoelige huid. In zeldzame gevallen kunnen maag-darmklachten, allergische
huidreacties, moeheid of rusteloosheid optreden.
Is het normaal dat er een afvlakking van de gevoelens plaats
vindt?
Afvlakking van de gevoelens is niet een bekende bijwerking van
sint-janskruid. Raadpleeg je arts of apotheek indien deze klachten niet
verminderen of verdwijnen.
Krijg je gele urine van sint-janskruid?
Nee.
Donkerder geel gekleurde urine kan wel ontstaan door bepaalde hulpstoffen
die gebruikt zijn voor het verkrijgen van een tablet.
Komen geheugenproblemen voor bij het gebruik van
sint-janskruid?
Normaal gesproken komen er geen geheugenproblemen voor bij het gebruik van
sint-janskruid extract. Van depressies is bekend dat deze zich kunnen uiten
in een vermindert vermogen tot nadenken of concentreren. Mogelijk dat de
geheugenproblemen een symptoom van de klachten zijn. Raadpleeg bij twijfel
altijd je huisarts of apotheek.
Mag je sint-janskruid gebruiken met zonnig weer?
Ja sint-janskruid kan gewoon gebruikt worden met zonnig weer. Het is wel
verstandig om niet onbeschermd de zon in te gaan (zonnebrand, bedekte
kleding etc). Er kunnen, vooral bij mensen met een UV- lichtgevoelige huid,
zonnebrandachtige huidreacties optreden op de huid die blootgesteld is aan
het zonlicht (fotosensibiliteit). Een voorbeeld van een dergelijke reactie
is een jeukende, pijnlijke en rode huid. Door de zon te mijden en
(eventueel) het gebruik van sint-janskruid te stoppen zullen de klachten
verdwijnen. Bij ernstige klachten is het verstandig de huisarts te
raadplegen.
Deze lijst van veelgestelde vragen is samengesteld op basis van vragen
die wij regelmatig krijgen als organisatie. De lijst wordt voortdurend
aangevuld op basis van vragen van leden van de Depressie Vereniging en
andere belangstellenden. De antwoorden zijn een resultaat van een
samenwerking met experts van VSM Geneesmiddelen BV.