De invloed van een depressie op seks en relaties 

Ik slik antidepressiva en merk dat ik daardoor steeds minder zin heb in seks. Ik vind dat heel vervelend. Niet alleen voor mijn man, maar ook voor mezelf; ik genoot altijd ontzettend van seks. Zijn hier oplossingen voor?

De meeste mensen met een depressie hebben geen zin meer in seks, maar het is onwaarschijnlijk dat de depressie van je partner iets met jou te maken heeft.
Een depressie heeft een negatief effect op alle aspecten van ons leven, ook op relaties, en wanneer een partner depressief is kan de relatie daar ernstig onder lijden.
Dit is erg jammer omdat een goede relatie heel therapeutisch is voor iemand die depressief is.
Wanneer je je terneergeslagen voelt heb je juist liefde, steun en verbondenheid nodig, zelfs als je er niet goed in bent dat te tonen.

Wat kan er gebeuren als je partner depressief is?

Depressieve mensen voelen zich meestal afgezonderd. Ze hebben geen energie voor dagelijkse routinehandelingen, om dingen te doen met hun familie of door te hebben dat hun partners attent zijn.
Dit kan er al snel voor zorgen dat de niet-depressieve partner het idee heeft dat hij of zij in de weg staat, ongewenst en onbemind is. Sombere stemmingen kunnen soms gemakkelijk verkeerd geïnterpreteerd worden als vijandigheid of bewijs dat de depressieve persoon genoeg heeft van de relatie.
Het kan heel lastig zijn rustig en zelfverzekerd te blijven wanneer degene die je dacht te kennen zich gek gedraagt en zo ongelukkig lijkt te zijn. Als je moeite hebt met de depressie van je partner, helpt het misschien om eraan te denken dat dit heel normaal is.

De partner van een depressief persoon zijn is erg moeilijk.

Zelfs als je ten einde raad bent omdat je geliefde zich niet meer kan concentreren op wat je zegt, niet meer glimlacht of de goede momenten in het leven niet meer kan waarderen, probeer dan toch te accepteren dat deze dingen allemaal onderdeel zijn van de ziekte.

Seks en prestatie

We weten nog niet genoeg over de chemische veranderingen die zich in de hersenen voordoen tijdens een depressie en er is maar weinig onderzoek gedaan naar hoe deze veranderingen van invloed zijn op seks.
Vanuit klinisch oogpunt is het echter duidelijk dat een depressieve stoornis alle lichamelijke systemen ontregelt en vaak afremt.
Dit effect is het duidelijkst met betrekking tot het slaapproces, dat altijd verstoord wordt, maar er kunnen zich negatieve effecten voordoen op elke activiteit die verve, spontaniteit en goede coördinatie vereist – en dat geldt ook voor seks.
Veel mensen met een depressie verliezen dus hun interesse in seks.
Dit is weliswaar niet altijd het geval. Sommige depressieve mensen slagen erin een normaal seksleven te behouden en vinden zelfs dat seks het enige is dat hen troost en geruststelling geeft.
- Bij mannen zorgt een verminderde hersenactiviteit voor vermoeidheid en gevoelens van hopeloosheid die geassocieerd kunnen worden met het verlies van libido en erectieproblemen.
- Bij vrouwen wordt de verminderde hersenactiviteit in verband gebracht met het totaal ontbreken van interesse in seks en zeer vaak met moeite om tot een orgasme te komen.
Al deze problemen nemen vaak af naarmate de depressieve stoornis verbeterd. Hernieuwde interesse in seks kan zelfs het eerste teken van herstel zijn.

Seks en antidepressiva

Het is niet alleen de ziekte die van invloed is op het seksleven. Ook antidepressiva zoals Prozac kunnen de seksuele functie verstoren.
Een van de meest voorkomende bijwerkingen is verstoring van het orgasmeproces zodat deze uitgesteld wordt of zich helemaal niet voordoet.
Als dit gebeurt en je wilt graag kunnen genieten van seks, vraag dan je dokter of je van medicatie kunt veranderen.

Hoe depressieve mensen zichzelf en hun relatie kunnen helpen

Sommige dagen zijn beter dan andere. Probeer op de goede dagen liefde en waardering voor je partner te tonen.
- Probeer elke dag een wandeling te maken, het liefst met je partner. Hierdoor krijg je niet alleen frisse lucht die je zal opbeuren, maar net zoals andere vormen van lichaamsbeweging zorgt het dat er endorfine in je hersenen vrijkomt. Dit zijn bijmakende stofjes die je stemming snel verbeteren. Er is steeds meer bewijs dat lichaamsbeweging net zo goed werkt tegen een depressie als antidepressiva.
- Probeer blije momenten te ontdekken, zelfs op je slechte dagen, zoals een zingende vogel of een nieuwe bloem in je tuin. Probeer jezelf aan te leren drie van zulke hartverwarmende momenten per dag op te merken. Misschien heb je wel een vreemde relatie met eten terwijl je depressief bent (je hebt misschien weinig eetlust of bent constant aan het troost eten), maar probeer vijf stuks fruit per dag te eten. Dit is een zorgzaam ding om voor jezelf te doen en is goed voor je fysieke en geestelijke gezondheid.
- Luister naar muziek die belangrijk voor je is.
- Heb er vertrouwen in dat de depressie over zal gaan en dat je weer van je leven zal kunnen genieten.
- Zelfs als je geen zin hebt in seks, probeer dan toch af en toe te knuffelen. Als je je zorgen maakt dat het knuffelen uit zal lopen in seks terwijl je dat niet wilt, vertel je partner dan dat je geen zin hebt ik seks, maar gewoon heel graag wilt knuffelen. Jullie zullen je beiden een stuk beter voelen. Aanraking en intimiteit kunnen een relatie intact houden.

Hoe je je depressieve partner kunt helpen

- Zeg niet steeds dat je weet hoe je partner zich voelt. Dat weet je niet. Zeg in plaats daarvan: “Ik weet niet precies hoe je je voelt, maar ik doe m’n best om het te begrijpen en je te helpen.”
- Veel mensen die depressief zijn hebben geen zin meer in seks. Probeer te onthouden dat dit verlies van interesse waarschijnlijk niet persoonlijk is, maar gerelateerd aan de ziekte.
- Word niet wanhopig. Op sommige dagen lijkt het misschien alsof de liefde die je voor je partner koestert hem of haar helemaal niets kan schelen, maar geef de moed niet op. Jouw liefde en steun zijn heel belangrijk bij het overtuigen van je partner van zijn of haar waarde.
- Moedig je partner aan professionele hulp te zoeken. Er zijn tegenwoordig veel alternatieven voor antidepressiva. Cognitieve gedragstherapie bijvoorbeeld (CGT) wordt steeds makkelijker beschikbaar. Veel huisartspraktijken kunnen ook CGT leveren d.m.v. internetprogramma’s. In veel gevallen hebben deze vrij snel een positief effect.
- Probeer te doen alsof je partner aan het herstellen is van een ernstige lichamelijke ziekte of een operatie. Geef liefdevolle verzorging, maar verwacht niet dat dingen snel verbeteren.
- Doe iets leuks voor jezelf. In het gezelschap van een depressief persoon verkeren is erg energieslurpend, dus let erop dat je goed voor jezelf zorgt. Neem tijd voor jezelf, ga naar de bioscoop of op bezoek bij vrienden. Depressieve mensen willen vaak thuis blijven en niks doen, maar als jij dit ook doet zul je alles al gauw zat worden.
- Onthoudt dat deze periode in je leven over zal gaan en dat je partner, ondanks de depressie, dezelfde persoon is die hij of zij vroeger was.
- Probeer samen aan lichaamsbeweging te doen. De meeste depressieve personen bemerken een verbetering in hun stemming wanneer ze iets actiefs doen. Iets doen dat de hartslag verhoogt, bijvoorbeeld sporten of dansen, kan ook goed voor jou zijn.

Geschreven door Christine Webber, psychotherapeute en levenscoach