Doorbreek het ritme van depressie;
onderzoek naar terugvalpreventie

Depressie
Depressie wordt gezien als een recidiverende aandoening. Uit onderzoek blijkt dat mensen die hersteld zijn van een depressie een grote kans hebben op depressieve terugval (na 1 episode 50%, na 2 episodes 70% en na 3 episodes 90% kans op depressieve terugval). Behandeling van depressie moet daarom niet alleen gericht zijn op herstel van depressie maar ook op het voorkomen van terugval. Uit eerder landelijk gerandomiseerd multi-centra onderzoek bleek de toevoeging van preventieve cognitieve therapie aan reguliere zorg effectief in het voorkomen van terugval gedurende een periode van 2 tot 5,5 jaar follow-up (Bockting e.a., 2005; 2009).
Volgens de richtlijnen GGZ is op dit moment antidepressiva (AD) in de acute fase van een depressie aangewezen, evenals het continueren en onderhouden in de periode daarna om terugval te voorkomen. Echter, voorgaande studies geven aan dat de meeste patiënten (tot 70-80%) in de klinische praktijk deze medicatie na herstel niet langdurig gebruiken of in onvoldoende dosering (Meijer e.a., 2004, Bockting e.a., 2008). Het beste alternatief is korte preventieve cognitieve therapie (PCT) (voor een meta-analyse zie Vittengl et al., 2007, Beck, 2004).

Naar terugvalpreventie bij depressie zijn aan de Rijksuniversiteit Groningen op dit moment twee onderzoeken gaande. Hiervoor zijn we op zoek naar deelnemers die:
• Nu hersteld zijn van hun depressie
• Minstens twee depressieve episodes hebben doorgemaakt in de afgelopen vijf jaar
• Al dan niet medicatie gebruiken

1. Een onderzoek naar de (kosten) effectiviteit van Preventieve Cognitieve Therapie als aanvulling op AD met AD alleen vs. Preventieve Cognitieve Therapie terwijl de AD geleidelijk wordt afgebouwd bij patiënten die hersteld zijn van recidiverende depressies.

Daarnaast onderzoeken we aan welke specifieke factoren de werking van preventieve CT is toe te schrijven (bijvoorbeeld vermindering van restsymptomen of rigide disfunctionele attitudes). Inzicht in de factoren die onderliggend zijn aan succesvolle preventie kan van klinisch belang zijn om verdere interventies te ontwikkelen om terugval te voorkomen.

Dit is een landelijke studie uitgevoerd door de afdeling Klinische Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen en de afdeling Psychiatrie van het UMC Groningen (Drs. Hermien Elgersma, Gerard van Rijsbergen MSc. en Dr. Claudi Bockting) in samenwerking met meerdere GGZ instellingen in Nederland.

Betekenis voor deelnemers
Depressie is een ziektebeeld dat bekend staat vanwege de grote kans op terugval. In dit onderzoek bestaat er de mogelijkheid voor een grote groep deelnemers om gratis deel te nemen aan een effectieve psychologische training, gericht op het voorkomen van terugval.

Daarbij worden alle deelnemers gedurende twee jaar lang secuur gevolgd om te kijken hoe het met eventuele depressieve klachten gaat. Mocht daaruit blijken dat depressieve klachten zijn teruggekomen, dan stellen wij de huisarts of psychiater daarvan op de hoogte. Zodoende kan er bij terugkerende klachten snel contact worden opgenomen.

Van deelnemers wordt de bereidheid gevraagd om gedurende de twee jaar van deelname, in totaal tien keer via internet vragenlijsten in te vullen en vier keer deel te nemen aan een telefonisch interview. Daarbij is van belang dat deelnemers de bereidheid hebben om door toeval in 1 van de drie condities te worden ingedeeld.

2. De (kosten) effectiviteit van een E-mental Health Self management cognitieve therapie (E-Self CT) als toevoeging aan reguliere zorg bij het voorkomen van depressieve terugval.

De Vakgroep Psychologie van de Rijksuniversiteit Groningen gaat in samenwerking met het Trimbos Instituut de Vrije Universiteit Amsterdam en de GGz instelling Arkin, onderzoeken of E-Self CT een toegankelijke en effectieve manier van behandeling is voor mensen die hersteld zijn van meerdere depressies. We onderzoeken tevens de bruikbaarheid van de interventie en voor welke mensen E-Self CT het beste werkt. Dit is nog niet eerder onderzocht. E-Self CT bestaat uit een internet preventieve cognitieve training (8 modules à 20 minuten met aanvullende huiswerkopdrachten à 10 minuten), met de mogelijkheid tot ondersteuning door een therapeut (via de computer of telefonisch). Naast internettraining zal er ondermeer door middel van SMS berichten controle zijn op eventuele terugkerende symptomen van een depressie.

Deelnemers
Op basis van loting wordt bepaald in welke van de twee onderzoeksgroepen u wordt ingedeeld:
1. Ofwel voortzetting van de behandeling die u al kreeg, bijvoorbeeld zorg via de huisarts, zorg in de tweede lijn of geen enkele vorm van zorg
2. Ofwel toevoeging van E-Self CT aan de behandeling die u al kreeg.

Alle deelnemers van dit onderzoek bieden wij een regelmatige controle op mogelijke terugkomst van depressieve klachten. Het onderzoek zal twee jaar duren en gedurende deze tijd zult u om de drie maanden verzocht worden een aantal vragenlijsten thuis op de computer in te vullen en twee computertaken te doen (tijdsduur 1-2 uur). U wordt drie keer door een onderzoeker benaderd voor een telefonisch interview met als doel in kaart te brengen hoe het gaat met uw depressieve klachten (tijdsduur maximaal 1,5 uur). Mocht er sprake zijn van depressieve terugval dan wordt u daarvan op de hoogte gesteld. U kunt daarover dan contact opnemen met uw huisarts of psychiater.

Wilt u meer informatie over deze onderzoeken, ga dan naar www.doorbreek-depressie.nl.
Wilt u zich aanmelden? Mail dan uw contactgegevens naar: doorbreekdepressie@gmail.com.